കമ്പ്ലീറ്റ് ഹാർട്ട് ബ്ലോക്ക് (Complete Heart Block) അഥവാ തേർഡ് ഡിഗ്രി എവി ബ്ലോക്ക് (Third-degree AV block) എന്നത് ഹൃദയമിടിപ്പിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വൈദ്യുത തരംഗങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുന്ന ഗുരുതരമായ ഒരു അവസ്ഥയാണ്.
ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, ഹൃദയത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തെ അറകളും (Atria) താഴത്തെ അറകളും (Ventricles) തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം പൂർണ്ണമായും നിലയ്ക്കുന്ന അവസ്ഥയാണിത്.
ഇത് എങ്ങനെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്?
സാധാരണ ഗതിയിൽ ഹൃദയത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള എസ്.എ നോഡിൽ (SA Node) നിന്നാണ് മിടിപ്പിന് ആവശ്യമായ വൈദ്യുത സിഗ്നലുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇത് എ.വി നോഡ് (AV Node) വഴി താഴത്തെ അറകളിലേക്ക് എത്തുന്നു. എന്നാൽ കമ്പ്ലീറ്റ് ഹാർട്ട് ബ്ലോക്ക് ഉള്ളവരിൽ:
- മുകളിൽ നിന്നുള്ള സിഗ്നലുകൾ താഴേക്ക് എത്തുന്നില്ല.
- ഇതോടെ ഹൃദയത്തിന്റെ മുകളിലെ അറകളും താഴത്തെ അറകളും പരസ്പര ബന്ധമില്ലാതെ സ്വന്തം നിലയ്ക്ക് മിടിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.
- താഴത്തെ അറകൾ (Ventricles) വളരെ സാവധാനത്തിൽ മാത്രമേ മിടിക്കുകയുള്ളൂ (മിനിറ്റിൽ ഏകദേശം 20 മുതൽ 40 വരെ മാത്രം). ഇത് ശരീരത്തിന് ആവശ്യമായ രക്തം പമ്പ് ചെയ്യാൻ പര്യാപ്തമല്ല.
പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ
ഹൃദയമിടിപ്പ് വളരെ കുറയുന്നത് (Bradycardia) കാരണം താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടാം:
- തലകറക്കം അല്ലെങ്കിൽ ബോധക്ഷയം: മസ്തിഷ്കത്തിലേക്ക് ആവശ്യത്തിന് രക്തം എത്താത്തത് കൊണ്ട് പെട്ടെന്ന് ബോധം മറഞ്ഞു വീഴാം (ഇതിനെ Stokes-Adams attack എന്ന് വിളിക്കുന്നു).
- അമിതമായ ക്ഷീണം: ചെറിയ ജോലികൾ ചെയ്യുമ്പോൾ പോലും ശ്വാസംമുട്ടലും തളർച്ചയും അനുഭവപ്പെടുക.
കാരണങ്ങൾ
- വാർദ്ധക്യം മൂലം ഹൃദയത്തിലെ വൈദ്യുത പാതകൾക്കുണ്ടാകുന്ന തേയ്മാനം.
- ഹൃദയാഘാതം (Heart Attack).
- ഹൃദയ സംബന്ധമായ ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് ശേഷമുണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണ്ണതകൾ.
- ചില മരുന്നുകളുടെ പാർശ്വഫലങ്ങൾ.
- ജന്മനായുള്ള ഹൃദയ വൈകല്യങ്ങൾ.
ചികിത്സ
കമ്പ്ലീറ്റ് ഹാർട്ട് ബ്ലോക്ക് ഒരു മെഡിക്കൽ എമർജൻസിയാണ്. മിക്കവാറും എല്ലാ രോഗികൾക്കും കൃത്രിമമായ ഒരു പേസ്മേക്കർ (Pacemaker) ഘടിപ്പിക്കേണ്ടി വരും. ഹൃദയമിടിപ്പ് കൃത്യമായ നിരക്കിൽ നിലനിർത്താൻ ഈ ചെറിയ ഉപകരണം സഹായിക്കുന്നു.