ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം വിലയിരുത്തുന്നതിനായി നടത്തുന്ന ഒരു സുപ്രധാന പരിശോധനയാണ് ഡോബുട്ടാമൈൻ സ്ട്രെസ് എക്കോകാർഡിയോഗ്രാഫി (Dobutamine Stress Echocardiography – DSE). സാധാരണഗതിയിൽ ട്രെഡ്മിൽ ടെസ്റ്റ് (TMT) ചെയ്യാൻ സാധിക്കാത്ത രോഗികളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും ചെയ്യുന്നത്.
ഈ പരിശോധനയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:
എന്താണ് ഡോബുട്ടാമൈൻ സ്ട്രെസ് എക്കോ?
ഹൃദയത്തിന് വ്യായാമം ചെയ്യുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന സമ്മർദ്ദം (Stress), ഡോബുട്ടാമൈൻ എന്ന മരുന്ന് കുത്തിവെയ്ക്കുന്നതിലൂടെ കൃത്രിമമായി ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഹൃദയമിടിപ്പും രക്തസമ്മർദ്ദവും വർദ്ധിക്കുകയും ഹൃദയപേശികൾക്ക് കൂടുതൽ ഓക്സിജൻ ആവശ്യമായി വരികയും ചെയ്യുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിൽ ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം അൾട്രാസൗണ്ട് (Echo) ഉപയോഗിച്ച് നിരീക്ഷിക്കുന്ന രീതിയാണിത്.
ഇത് എപ്പോഴാണ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്?
- ഹൃദയധമനികളിലെ തടസ്സം (CAD): ഹൃദയപേശികളിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം കുറയുന്നുണ്ടോ എന്ന് കണ്ടെത്താൻ.
- വ്യായാമം ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവർ: കാലുകൾക്കോ സന്ധികൾക്കോ അസുഖമുള്ളതിനാൽ ട്രെഡ്മില്ലിൽ ഓടാൻ കഴിയാത്തവർക്ക്.
- ഹൃദയപേശികളുടെ കരുത്ത് (Viability): ഹൃദയാഘാതത്തിന് ശേഷം ഹൃദയപേശികൾക്ക് എത്രത്തോളം പ്രവർത്തനശേഷിയുണ്ടെന്ന് പരിശോധിക്കാൻ.
- വാൽവ് സംബന്ധമായ അസുഖങ്ങൾ: അയോർട്ടിക് സ്റ്റെനോസിസ് (Aortic Stenosis) പോലുള്ള അവസ്ഥകളിൽ ഹൃദയത്തിന്റെ കൃത്യമായ ശേഷി അളക്കാൻ.
പരിശോധനാ രീതി (Procedure)
- പ്രാഥമിക പരിശോധന: ആദ്യം രോഗിയുടെ വിശ്രമവേളയിലെ ഇ.സി.ജി (ECG), രക്തസമ്മർദ്ദം, എക്കോ എന്നിവ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
- മരുന്ന് നൽകുന്നു: ഐ.വി (IV) വഴി ഡോബുട്ടാമൈൻ കൃത്യമായ അളവിൽ നൽകുന്നു. ഓരോ മൂന്ന് മിനിറ്റിലും മരുന്നിന്റെ അളവ് കൂട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കും.
- നിരീക്ഷണം: ഹൃദയമിടിപ്പ് കൂടുമ്പോൾ എക്കോ ഇമേജുകൾ എടുക്കുന്നു. ഹൃദയപേശികളുടെ സങ്കോച വികാസങ്ങൾ ഡോക്ടർ നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
- അവസാന ഘട്ടം: ലക്ഷ്യമിട്ട ഹൃദയമിടിപ്പിൽ എത്തുമ്പോഴോ അല്ലെങ്കിൽ എന്തെങ്കിലും അസ്വസ്ഥതകൾ അനുഭവപ്പെടുമ്പോഴോ മരുന്ന് നിർത്തുന്നു.
ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ
- ഭക്ഷണം: പരിശോധനയ്ക്ക് 3-4 മണിക്കൂർ മുമ്പ് ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.
- മരുന്നുകൾ: നിങ്ങൾ കഴിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മരുന്നുകളെക്കുറിച്ച് (പ്രത്യേകിച്ച് Beta-blockers) ഡോക്ടറോട് മുൻകൂട്ടി പറയണം.
- പാർശ്വഫലങ്ങൾ: നെഞ്ചിടിപ്പ് കൂടുക, ചെറിയ തലകറക്കം, ഓക്കാനം എന്നിവ അനുഭവപ്പെടാം. ഇത് മരുന്ന് നിർത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ ഉടനെ മാറുന്നതാണ്.
ഹൃദയപേശികളിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടത്തിലെ കുറവ് (Ischemia) തിരിച്ചറിയാൻ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.