ഹൃദയത്തിന്റെ ഘടന മനസ്സിലാക്കുന്നതിനൊപ്പം അതിന്റെ പ്രവർത്തനക്ഷമത (Function), രക്തയോട്ടം (Blood flow), മെറ്റബോളിസം (Metabolism) എന്നിവ കോശതലത്തിൽ (Cellular level) വിശകലനം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന അത്യാധുനിക നോൺ-ഇൻവേസിവ് ഇമേജിംഗ് സംവിധാനമാണ് കാർഡിയാക് PET സ്കാൻ (Positron Emission Tomography).
പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന മൂന്ന് സാഹചര്യങ്ങളിലാണ് ഹൃദ്രോഗ നിർണ്ണയത്തിനായി PET സ്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്:
1. മയോകാർഡിയൽ പെർഫ്യൂഷൻ ഇമേജിംഗ് (Myocardial Perfusion Imaging – MPI)
- രക്തയോട്ടത്തിലെ കുറവ് കണ്ടെത്താൻ: ഹൃദയപേശികളിലേക്ക് ആവശ്യത്തിന് രക്തം ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. കൊറോണറി ആർട്ടറി ഡിസീസ് (CAD) മൂലമുണ്ടാകുന്ന തടസ്സങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ഇത് വളരെ ഫലപ്രദമാണ്.
- ക്വാണ്ടിറ്റേറ്റീവ് ബ്ലഡ് ഫ്ലോ (Absolute MBF): സാധാരണ സ്കാനുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഹൃദയപേശികളിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം കൃത്യമായ മില്ലിലിറ്റർ അളവിൽ (Absolute Myocardial Blood Flow) കണക്കാക്കാൻ PET സ്കാനിന് കഴിയും. ഇത് വലിയ ധമനികളിലെ തടസ്സങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മൈക്രോവാസ്കുലാർ ഡിസ്ഫങ്ഷൻ (Microvascular Dysfunction) പോലെയുള്ള സൂക്ഷ്മമായ രക്തക്കുഴലുകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും സഹായിക്കുന്നു.
2. മയോകാർഡിയൽ വയബിലിറ്റി പരിശോധന (Myocardial Viability Testing)
- ജീവനുള്ള കോശങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ: ഹൃദയാഘാതം (Heart Attack) സംഭവിച്ച ഒരു രോഗിയിൽ, തകരാറിലായ ഹൃദയപേശികൾ പൂർണ്ണമായി നശിച്ചുപോയോ (Scar tissue) അതോ താൽക്കാലികമായി പ്രവർത്തനരഹിതമായി തുടരുകയാണോ (Hibernating Myocardium) എന്ന് കണ്ടെത്താൻ FDG-PET സ്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
- ചികിത്സാ തീരുമാനം സുഗമമാക്കുന്നു: ഈ പേശികളിൽ ജീവനുണ്ടെന്ന് (Viable ആണെന്ന്) കണ്ടെത്തിയാൽ, ബൈപ്പാസ് സർജറി (CABG) അല്ലെങ്കിൽ ആൻജിയോപ്ലാസ്റ്റി (Angioplasty) ചെയ്യുന്നത് വഴി ഹൃദയത്തിന്റെ പമ്പിംഗ് ശേഷി (Ejection Fraction) വീണ്ടെടുക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പിക്കാം. അനാവശ്യമായ സർജറികൾ ഒഴിവാക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും.
3. ഹൃദയത്തിലെ വീക്കവും അണുബാധയും കണ്ടെത്തൽ (Inflammation & Infection)
- കാർഡിയാക് സാർകോയിഡോസിസ് (Cardiac Sarcoidosis): ഹൃദയപേശികളിൽ അനാവശ്യമായ കോശവളർച്ചയും വീക്കവുമുണ്ടാക്കുന്ന ഇത്തരം അപൂർവ്വ രോഗങ്ങൾ കൃത്യമായി നിർണ്ണയിക്കാനും ചികിത്സയോട് ശരീരം എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു എന്ന് വിലയിരുത്താനും PET സഹായിക്കും.
- എൻഡോകാർഡൈറ്റിസ് (Infective Endocarditis): ഹൃദയത്തിലെ വാൽവുകളിലുണ്ടാകുന്ന അണുബാധകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് കൃത്രിമ വാൽവുകൾ (Prosthetic Valves) അല്ലെങ്കിൽ പേസ്മേക്കർ പോലുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ചവരിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അണുബാധകൾ ഇക്കോകാർഡിയോഗ്രാഫിയിൽ വ്യക്തമാകാത്തപ്പോൾ PET സ്കാനിലൂടെ കൃത്യമായി കണ്ടെത്താനാകും.
മറ്റ് ന്യൂക്ലിയർ സ്കാനുകളെ അപേക്ഷിച്ച് (ഉദാഹരണത്തിന് SPECT) PET സ്കാനിന്റെ മെച്ചങ്ങൾ:
- ഉയർന്ന കൃത്യത (High Diagnostic Accuracy): ചിത്രങ്ങളുടെ വ്യക്തത വളരെ കൂടുതലാണ്. അമിതവണ്ണമുള്ളവരിലും സ്ത്രീകളിലും സാധാരണയായി മറ്റ് സ്കാനുകളിൽ കാണാറുള്ള ‘Soft tissue attenuation artifacts’ ഇതിൽ കുറവാണ്.
- കുറഞ്ഞ റേഡിയേഷൻ: ശരീരത്തിൽ റേഡിയോ ഐസോടോപ്പുകൾ വളരെ കുറച്ചു സമയം മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ എന്നതിനാൽ രോഗിക്ക് ഏൽക്കുന്ന റേഡിയേഷന്റെ അളവ് കുറവാണ്.
- വേഗതയേറിയ പരിശോധന: കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ (പലപ്പോഴും 1 മണിക്കൂറിനകം) സ്കാനിംഗ് പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിക്കും. ഫാർമക്കോളജിക്കൽ സ്ട്രെസ് ടെസ്റ്റ് വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ഇതിനൊപ്പം ചെയ്യാം.