ആൻജിയോഗ്രാം എന്നത് ധമനികളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഹൃദയത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നവയിൽ, തടസ്സങ്ങളോ സങ്കോചങ്ങളോ ഉണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു രോഗനിർണയ പരിശോധനയാണ്.
രക്തയോട്ടം വ്യക്തമായി കാണുന്നതിന് കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈയും ഒരു കത്തീറ്ററും (Catheter – നേർത്ത ട്യൂബ്) ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഒരുതരം എക്സ്-റേ (X-ray) ആണിത്.
ആൻജിയോഗ്രാം ചെയ്യുന്നതിൻ്റെ പ്രധാന ഘട്ടങ്ങൾ:
ഇതൊരു കാർഡിയാക് കത്തീറ്ററൈസേഷൻ (Cardiac Catheterization) നടപടിക്രമത്തിൻ്റെ ഭാഗമാണ്. സാധാരണയായി പ്രാദേശിക അനസ്തേഷ്യ (Local Anesthesia) നൽകിയാണ് ഇത് ചെയ്യുന്നത്.
തയ്യാറെടുപ്പ് (Preparation):
പരിശോധനയ്ക്ക് മുമ്പ് കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ വെള്ളം കുടിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.
രോഗിയെ ഒരു ഹോസ്പിറ്റൽ ഗൗൺ ധരിപ്പിക്കുകയും നടപടിക്രമത്തിനായി മേശയിൽ കിടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
രോഗിക്ക് വിശ്രമം ലഭിക്കാനായി നേരിയ മയക്കത്തിനുള്ള മരുന്ന് (Mild Sedative) നൽകാം.
കത്തീറ്റർ ഉൾപ്പെടുത്തുന്ന സ്ഥലം ഒരുക്കൽ (Access Site Preparation):
കൈത്തണ്ടയിലോ (Wrist) അല്ലെങ്കിൽ തുടയിലോ (Groin) ഉള്ള ഒരു ധമനിയിലാണ് സാധാരണയായി കത്തീറ്റർ കടത്തുന്നത്.
ഈ ഭാഗം വൃത്തിയാക്കുകയും മരവിപ്പിക്കാനായി പ്രാദേശിക അനസ്തേഷ്യ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
കത്തീറ്റർ പ്രവേശനം (Catheter Insertion):
മരവിപ്പിച്ച ഭാഗത്ത് ഒരു ചെറിയ മുറിവുണ്ടാക്കി, അതിലൂടെ ഒരു സൂചി (Needle) ഉപയോഗിച്ച് ധമനിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
പിന്നീട്, ഒരു ഗൈഡ് വയർ (Guidewire) കടത്തിയ ശേഷം, കത്തീറ്റർ (നേർത്ത, വഴക്കമുള്ള ട്യൂബ്) ഈ വയറിലൂടെ ധമനിയിലേക്ക് കടത്തുന്നു.
എക്സ്-റേ ചിത്രങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ (ഫ്ലൂറോസ്കോപ്പി – Fluoroscopy) കത്തീറ്ററിനെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തുള്ള രക്തക്കുഴലുകളിലേക്ക് (ഉദാഹരണത്തിന്, കൊറോണറി ധമനികളിലേക്ക്) ശ്രദ്ധയോടെ എത്തിക്കുന്നു.
കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈ കുത്തിവയ്ക്കൽ (Contrast Dye Injection):
കത്തീറ്റർ ശരിയായ സ്ഥാനത്ത് എത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ, അതിലൂടെ ഒരു പ്രത്യേക കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈ (Contrast Dye) രക്തക്കുഴലുകളിലേക്ക് കുത്തിവയ്ക്കുന്നു.
ഈ ഡൈ രക്തത്തിൽ കലരുമ്പോൾ, രക്തയോട്ടം എക്സ്-റേയിൽ വ്യക്തമായി കാണാൻ സാധിക്കും.
ഡൈ ശരീരത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ ചിലർക്ക് ഒരു ചൂടുള്ള പ്രതീതി (Flushing sensation) ഉണ്ടാകുന്നത് സാധാരണമാണ്, ഇത് കുറച്ച് നിമിഷങ്ങൾ മാത്രം നീണ്ടുനിൽക്കും.
ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കൽ (Image Acquisition):
ഡൈ രക്തക്കുഴലുകളിലൂടെ ഒഴുകുമ്പോൾ, എക്സ്-റേ ചിത്രങ്ങളുടെ (ആൻജിയോഗ്രാമുകൾ) ഒരു പരമ്പര എടുക്കുന്നു.
ഈ ചിത്രങ്ങളിൽ, ധമനികളിലെ തടസ്സങ്ങളോ (Blockages) സങ്കോചങ്ങളോ (Narrowing) ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയും.
നടപടിക്രമത്തിന് ശേഷമുള്ള കാര്യങ്ങൾ (Post-Procedure):
പരിശോധന പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, കത്തീറ്റർ നീക്കം ചെയ്യുകയും ധമനിയിൽ പ്രവേശിച്ച സ്ഥലത്ത് രക്തസ്രാവം തടയാൻ മർദ്ദം നൽകി അടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
രക്തസ്രാവം ഒഴിവാക്കാൻ രോഗി കുറച്ച് സമയം നിവർന്നു കിടക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്.
സാധാരണയായി നടപടിക്രമം 30 മുതൽ 60 മിനിറ്റ് വരെ നീണ്ടുനിൽക്കും.
ആൻജിയോഗ്രാമിൻ്റെ തരങ്ങൾ (Types of Angiogram):
ആൻജിയോഗ്രാം പരിശോധിക്കുന്ന ശരീരഭാഗം അനുസരിച്ച് വിവിധ തരത്തിലുണ്ട്:
കൊറോണറി ആൻജിയോഗ്രാം (Coronary Angiogram): ഹൃദയപേശികളിലെ രക്തക്കുഴലുകൾ (കൊറോണറി ധമനികൾ) പരിശോധിക്കുന്നു. (ഏറ്റവും സാധാരണമായത്)
ഫെമറൽ ആൻജിയോഗ്രാം (Femoral Angiogram): കാലിലെ രക്തധമനികൾ പരിശോധിക്കുന്നു.
സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാം (Cerebral Angiogram): തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകൾ പരിശോധിക്കുന്നു (അനൂറിസം പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾക്കായി).
പൾമണറി ആൻജിയോഗ്രാം (Pulmonary Angiogram): ശ്വാസകോശത്തിലെ രക്തധമനികൾ പരിശോധിക്കുന്നു (രക്തം കട്ടപിടിച്ചത് കണ്ടെത്താൻ).
ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ, പരമ്പരാഗത ആൻജിയോഗ്രാമിന് പകരം, സിടി ആൻജിയോഗ്രാം (CT Angiogram) അല്ലെങ്കിൽ എംആർ ആൻജിയോഗ്രാം (MR Angiogram) പോലുള്ള കത്തീറ്റർ ഉപയോഗിക്കാത്ത സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്