ശരീരത്തിലെ ഉള്ളിലുള്ള സിരകളിൽ (Deep Veins), പ്രത്യേകിച്ച് കാലുകളിൽ, രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് ഡീപ് വെയിൻ ത്രോംബോസിസ് (DVT) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇത് കൃത്യസമയത്ത് തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ കട്ടപിടിച്ച രക്തം ശ്വാസകോശത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുകയും (Pulmonary Embolism) ജീവന് തന്നെ ഭീഷണിയാവുകയും ചെയ്തേക്കാം.
ഈ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:
1. DVT രൂപം കൊള്ളുന്നതിന്റെ കാരണങ്ങൾ
രക്തയോട്ടം മന്ദഗതിയിലാകുകയോ രക്തക്കുഴലുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോഴാണ് പ്രധാനമായും DVT ഉണ്ടാകുന്നത്.
- അനക്കമില്ലായ്മ: ദീർഘനേരം ഒരേ ഇരിപ്പിരിക്കുകയോ (വിമാനയാത്ര, ദീർഘദൂര ഡ്രൈവിംഗ്), ശസ്ത്രക്രിയയെത്തുടർന്ന് ദീർഘകാലം കിടപ്പിലാകുകയോ ചെയ്യുന്നത് രക്തയോട്ടം കുറയ്ക്കുന്നു.
- ശസ്ത്രക്രിയയോ പരിക്കോ: കാലുകൾക്കോ ശരീരത്തിന്റെ താഴ്ഭാഗങ്ങൾക്കോ ഏൽക്കുന്ന പരിക്കുകൾ സിരകളെ തകരാറിലാക്കാം.
- മറ്റ് രോഗാവസ്ഥകൾ: അർബുദം (Cancer), ഹൃദ്രോഗം, ഹാർട്ട് ഫെയ്ലർ എന്നിവയുള്ളവർക്ക് സാധ്യത കൂടുതലാണ്.
- ജനിതക ഘടകങ്ങൾ: രക്തം പെട്ടെന്ന് കട്ടപിടിക്കാൻ കാരണമാകുന്ന പാരമ്പര്യ അവസ്ഥകൾ.
- ഗർഭധാരണം: ഗർഭാവസ്ഥയിലും പ്രസവശേഷമുള്ള ആറാഴ്ചക്കാലവും സിരകളിൽ സമ്മർദ്ദം കൂടുന്നതിനാൽ DVT സാധ്യതയുണ്ട്.
- ഹോർമോൺ ചികിത്സകൾ: ഗർഭനിരോധന ഗുളികകളുടെ ഉപയോഗം, ഹോർമോൺ റീപ്ലേസ്മെന്റ് തെറാപ്പി എന്നിവ.
2. അവഗണിക്കരുതാത്ത ലക്ഷണങ്ങൾ
ചിലരിൽ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടെന്നു വരില്ല. എങ്കിലും താഴെ പറയുന്നവ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ ഉടൻ ഡോക്ടറെ കാണുക:
- വീക്കം: ഒരു കാലിൽ മാത്രം (സാധാരണയായി കാൽമുട്ടിന് താഴെ) കാണപ്പെടുന്ന പെട്ടെന്നുള്ള വീക്കം.
- വേദന: കാലിലെ പേശികളിൽ (Calf muscle) ഉണ്ടാകുന്ന കടുത്ത വേദനയോ. നിൽക്കുമ്പോഴോ നടക്കുമ്പോഴോ ഇത് വർദ്ധിക്കാം.
- നിറവ്യത്യാസം: ബാധിച്ച ഭാഗത്തെ ചർമ്മം ചുവന്ന നിറത്തിലോ നീല കലർന്ന നിറത്തിലോ മാറുന്നത്.
- ചൂട്: വീക്കമുള്ള ഭാഗത്ത് തൊട്ടുനോക്കുമ്പോൾ മറ്റേ കാലിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
ശ്രദ്ധിക്കുക: നിങ്ങൾക്ക് ശ്വാസംമുട്ടൽ, നെഞ്ചുവേദന, ചുമയ്ക്കുമ്പോൾ രക്തം വരിക എന്നിവ അനുഭവപ്പെട്ടാൽ അത് ശ്വാസകോശത്തിലേക്ക് രക്തം പടർന്നതിന്റെ (Pulmonary Embolism) സൂചനയാകാം. ഇത് അടിയന്തിര ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള സാഹചര്യമാണ്.
3. പ്രതിരോധ രീതികൾ
ലളിതമായ ജീവിതശൈലീ മാറ്റങ്ങളിലൂടെ DVT തടയാനാകും:
- ഇടയ്ക്കിടെ നടക്കുക: ദീർഘനേരം ഇരിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ ഓരോ മണിക്കൂർ കൂടുമ്പോഴും എഴുന്നേറ്റ് നടക്കുക. യാത്രകളിലാണെങ്കിൽ പാദങ്ങൾ വട്ടത്തിൽ കറക്കുന്നതും വിരലുകൾ ചലിപ്പിക്കുന്നതും നല്ലതാണ്.
- ശരീരഭാരം നിയന്ത്രിക്കുക: അമിതവണ്ണം സിരകളിൽ സമ്മർദ്ദം കൂട്ടുന്നു. കൃത്യമായ വ്യായാമത്തിലൂടെ ഭാരം കുറയ്ക്കുക.
- ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുക: നിർജ്ജലീകരണം (Dehydration) രക്തം കട്ടപിടിക്കാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
- പുകവലി ഉപേക്ഷിക്കുക: പുകവലി രക്തചംക്രമണത്തെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കും.
- കംപ്രഷൻ സ്റ്റോക്കിംഗ്സ്: ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പ്രത്യേകതരം ഇലാസ്റ്റിക് സോക്സുകൾ ധരിക്കുന്നത് രക്തയോട്ടം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കും.