ഡോപ്ലർ അൾട്രാസൗണ്ടും ഡ്യൂപ്ലക്സ് അൾട്രാസൗണ്ടും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം അവ നൽകുന്ന വിവരങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയിലാണ്. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, സാധാരണ അൾട്രാസൗണ്ടിന്റെയും ഡോപ്ലർ അൾട്രാസൗണ്ടിന്റെയും ഒരു സങ്കരരൂപമാണ് ഡ്യൂപ്ലക്സ് സ്കാനിംഗ്.
ഇവ തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
1. ഡോപ്ലർ അൾട്രാസൗണ്ട് (Doppler Ultrasound)
ഇത് രക്തയോട്ടം അളക്കാൻ മാത്രമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയാണ്.
- പ്രവർത്തനം: രക്തകോശങ്ങളിൽ തട്ടി തിരിച്ചുവരുന്ന ശബ്ദതരംഗങ്ങളുടെ ആവൃത്തിയിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റം (Doppler Effect) ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
- ഉപയോഗം: രക്തം എത്ര വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നു എന്നും ഏത് ദിശയിലേക്കാണ് ഒഴുകുന്നത് എന്നും മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
- പരിമിതി: ഇത് രക്തക്കുഴലുകളുടെയോ അവയവങ്ങളുടെയോ വ്യക്തമായ ചിത്രം നൽകുന്നില്ല; പകരം രക്തയോട്ടത്തിന്റെ വേഗതയും തടസ്സങ്ങളും മാത്രമേ കാണിച്ചുതരുന്നുള്ളൂ.
2. ഡ്യൂപ്ലക്സ് അൾട്രാസൗണ്ട് (Duplex Ultrasound)
പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ ഇതിൽ രണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ഒരേസമയം നടക്കുന്നു (Dual function).
- ഘടകങ്ങൾ:
- പരമ്പരാഗത അൾട്രാസൗണ്ട്: ശരീരത്തിനകത്തെ അവയവങ്ങളുടെയും രക്തക്കുഴലുകളുടെയും ഘടന (Structure) വ്യക്തമായി കാണിക്കുന്നു.
- ഡോപ്ലർ അൾട്രാസൗണ്ട്: ആ രക്തക്കുഴലിലൂടെയുള്ള രക്തയോട്ടത്തിന്റെ വേഗതയും രീതിയും അളക്കുന്നു.
- പ്രത്യേകത: ഒരേ സ്ക്രീനിൽ തന്നെ രക്തക്കുഴലിന്റെ ചിത്രവും അതിനുള്ളിലെ രക്തയോട്ടവും തത്സമയം കാണാൻ സാധിക്കും. രക്തക്കുഴലുകളിൽ എവിടെയെങ്കിലും കൊഴുപ്പ് അടിഞ്ഞുകൂടിയിട്ടുണ്ടോ (Plaque) എന്ന് കണ്ടെത്താൻ ഇത് വളരെ ഫലപ്രദമാണ്.
പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| സവിശേഷത | ഡോപ്ലർ അൾട്രാസൗണ്ട് | ഡ്യൂപ്ലക്സ് അൾട്രാസൗണ്ട് |
| പ്രധാന ലക്ഷ്യം | രക്തയോട്ടത്തിന്റെ വേഗതയും ദിശയും അറിയാൻ. | രക്തക്കുഴലിന്റെ ഘടനയും രക്തയോട്ടവും ഒരേസമയം കാണാൻ. |
| ചിത്രീകരണം | ഗ്രാഫുകളോ നിറങ്ങളോ (Color Doppler) ആയി കാണിക്കുന്നു. | രക്തക്കുഴലിന്റെ ചിത്രവും (Image) രക്തയോട്ടത്തിന്റെ വിവരങ്ങളും നൽകുന്നു. |
| ഉപയോഗം | രക്തക്കുഴലുകളിലെ തടസ്സങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ. | വെരിക്കോസ് വെയിൻ, ധമനികളിലെ ബ്ലോക്ക് എന്നിവ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാൻ. |
ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരു കംപ്യൂട്ടർ സ്ക്രീനിൽ രക്തക്കുഴലിന്റെ ചിത്രവും അതിലൂടെ രക്തം ഒഴുകുന്ന സ്പീഡും ഒരേസമയം കാണിക്കുന്നതാണ് ഡ്യൂപ്ലക്സ് അൾട്രാസൗണ്ട്.